आनंदीबाई जोशी यांची संपूर्ण माहिती Anandibai Joshi Information In Marathi

Anandibai Joshi Information In Marathi आनंदीबाई जोशी ह्या भारतातील प्रथम महिला डॉक्टर आहेत. त्यांचे पूर्ण नाव आनंदीबाई गोपाळराव जोशी असे आहे. आनंदीबाई जोशी ह्या अत्यंत बुद्धिमान होत्या. त्यांनी चूल आणि मूल याव्यतिरिक्त आयुष्य कसं असते. हे त्या महिलांना दाखवून दिले आहे. आनंदीबाई जोशी यांचा आदर्श आणि मानदंड इतर स्त्रियांना प्रेरणादायी ठरला. एकीकडे सावित्रीबाई व ज्योतिबा फुले हे शिक्षणासाठी प्रयत्न करीत होते तसेच आनंदी गोपाळ हे जोडपे आपले ध्येय प्राप्त करण्यासाठी झटत होते.

आनंदीबाई जोशी यांची संपूर्ण माहिती Anandibai Joshi Information In Marathi

त्यांच्या जिद्द आणि चिकाटीमुळे त्यांचे कर्तव्य फळाला आले. समाजात असताना अडथळे तर येणारच परंतु त्यांचा सामना करून आपण आपले ध्येय गाठायला पाहिजे. हे आनंदीबाई जोशी यांच्याकडून आपल्याला शिकायला मिळते. आनंदीबाई जोशी यांच्यासमोर त्यांच्या जीवनात अनेक संघर्ष व दुःखी आली परंतु त्यांनी अनेक संघर्षाला सामोरे जाऊन आपला प्रवास पूर्ण केला. खळदळ प्रयत्न केल्याशिवाय यश मिळत नाही. याचे उत्तम उदाहरण आपल्यासमोर आनंदीबाई जोशी यांनी ठेवले आहे.

ज्या काळामध्ये शिक्षणाला थोडेही महत्त्व नव्हते आणि स्त्रियांना तर चूल आणि मूल एवढेच कार्य दिले जायचे. त्या काळामध्ये आनंदीबाई जोशी या डॉक्टर झाल्या म्हणजे ही गोष्ट महिलांसाठी खूप मोठी होती परंतु सामाजिक आणि इतर गोष्टींचा विचार न करता आनंदीबाई जोशी यांनी संघर्षणात्मक आपले कार्य सुरू ठेवले आणि समाजामध्ये तसेच आपल्या देशाचे नाव मोठे केले. 21 वर्षाच्या असताना आनंदीबाई जोशी यांनी वैद्यकीय पदवी प्राप्त केली होती.

• बास्केटबॉल खेळाची संपूर्ण माहिती

आनंदीबाई जोशी यांचा जन्म व बालपण :

आनंदीबाई जोशी यांचा जन्म हा 31 मार्च 1865 रोजी पुण्यात झाला होता. त्यांचा जन्म पुण्यामध्ये त्यांच्या आजोबांच्या घरी झाला होता. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव यमुना असे होते, जुन्या कल्याण परिसरातील पारनाका येथे राहणाऱ्या गणपतराव अमृतेश्वर जोशी यांच्या घरी त्यांचा जन्म झाला होता. आनंदीबाई ह्या ज्येष्ठ कन्या होत्या. त्यांचा विवाह बालपणातच झाला होता, त्यामुळे त्या गोपाळराव यांच्यासोबत राहायला गेल्या.

• नारळाच्या झाडाची संपूर्ण माहिती

आनंदीबाई ची वैयक्तिक जीवन :

आनंदीबाई यांचे वयाच्या नव्या वर्षीच त्यांचा विवाह 20 वर्षांनी मोठे असणाऱ्या गोपाळराव जोशी यांच्याशी झाला होता. त्या काळात बालविवाह करण्याची प्रथा होती. गोपाळराव हे अहमदनगर जिल्ह्यातील संगमनेर येथील रहिवासी होते. लग्नानंतर गोपाळरावांनी त्यांच्या पत्नीचे नाव यमुना बदलून आनंदीबाई असे ठेवले होते. गोपाळराव हे कल्याण पोस्ट ऑफिसमध्ये लिपिक म्हणून काम करत होते. त्यांची बदली अलिबाग आणि नंतर कलकत्त्याला झाली. गोपाळराव हे स्री शिक्षणाचा पुरस्कार करणारे आदर्श पुरुष होते.

या काळात ब्राह्मण कुटुंबांनी संस्कृतचा अधिक प्रचार आणि अभ्यास केला गोपाळ रावांनी त्यांच्या आयुष्यात संस्कृत पेक्षा हिंदीला जास्त प्राधान्य दिले. वयाच्या चौदाव्या वर्षी आनंदीबाईंनी एका मुलाला जन्म दिला परंतु वैद्यकीय उपचार न मिळाल्यामुळे ते मूल फक्त दहा दिवस जगले आणि आनंदीबाईच्या जीवनात हा एक महत्त्वाचा टप्पा ठरला होता. या घटनेनंतर त्यांनी डॉक्टर होण्याचे ठरवले. गोपाळरावांनी तिला मिशनरी शाळेमध्ये प्रवेश मिळावा म्हणून प्रयत्न केला. जोशी यांनी कलकत्त्याला बदली घेतल्यावर ते आनंदीबाई संस्कृत आणि इंग्लिश वाचणे बोलणे शिकल्या.

• धनुरासनची संपूर्ण माहिती

आनंदीबाई जोशी यांचे शिक्षण :

आनंदीबाई आणि गोपाळराव यांना एक मुलगा झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर आनंदीबाईने आपला अभ्यास सुरू ठेवण्याचा आग्रह केला आणि त्यांनी अमेरिकेच्या रॉयल वाईंडर कॉलेजला पत्र दिले आणि पत्नीचा मेडिकलमधील उत्साह पाहून त्यांच्या अभ्यासासाठी एक अर्ज केला.

वाईंडर कॉलेजने त्यांना त्यांच्यासमोर ख्रिश्चन धर्म स्वीकारण्याची संधी दिली आणि त्यांना मदत करण्याचे आश्वासन सुद्धा दिले परंतु त्यांनी नकार दिला. यानंतर थोडीशी या कारपेंटर नावाच्या जीव जर्सीच्या नागरिकाने त्यांच्याबद्दल जाणून घेतले आणि त्यांना अमेरिकन गृहनिर्माणसाठी केलेल्या मदतीबद्दल कृतज्ञता व्यक्ती करणारे पत्र लिहिले.

त्यानंतर कलकत्त्यात आनंदीबाई ची प्रकृती ढसाळू लागली. त्यांना अशक्तपणा ताप आणि सतत डोकेदुखी तसेच श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागला. यादरम्यान 1883 मध्ये गोपाळराव यांची श्रीरामपूर येथे बदली झाली आणि याचवेळी त्यांनी आनंदीबाईंना वैद्यकीय शिक्षणासाठी परदेशात पाठवण्याची इच्छा व्यक्त केली होती. अशा प्रकारे स्त्री शिक्षणाचे सकारात्मक उदाहरण आनंदीबाई यांनी इतर स्त्रियांसमोर मांडले.

आनंदीबाईचा अमेरिकन दौरा :

भारतातील त्यांचे सहकार्य पूर्ण झाल्यावर आनंदीबाई अमेरिकेत प्रवास करायला निघाल्या. भारतातून अमेरिकेला जाण्यासाठी त्या समुद्रमार्गे म्हणजेच जहाजाने जाण्यासाठी निघाल्या. त्या जून 1883 मध्ये अमेरिकेत आल्या आणि ज्या व्यक्तीने त्यांना घेऊन जाण्याचे वचन दिले होते. ती स्वतः थोडीशी कारपेंटर होती, त्यानंतर त्यांनी त्यांच्या अभ्यासासाठी मेडिकल कॉलेजमध्ये अर्ज केला आणि त्यांची विनंती मान्य केली.

त्यांना वयाच्या 19 व्या वर्षी वैद्यकीय महाविद्यालयात प्रवेश मिळाला आणि 11 मार्च 1886 रोजी त्यांनी वैद्यकीय शास्त्रात पदवी सुद्धा संपादन केली. त्यांना राणी व्हिक्टोरिया त्यांच्याकडून कौतुक झाले होते. अमेरिकेतील थंड तापमान आणि तिथला आहार त्यांना न मानवल्यामुळे अभ्यासादरम्यान त्यांची तब्येत सतत हलवत गेली. त्यांना क्षयरोग झाला आणि अमेरिका त्यांच्या अभ्यासासाठी योग्य होती परंतु त्यांच्या तब्येतीने त्यांना ते सोडण्यास भाग पाडले होते.

शालेय शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर आनंदीबाई भारतात परत आल्या:

भारतातील पहिल्या महिला स्त्री डॉक्टर होण्याचा मान आनंदीबाई जोशी यांनी मिळवला. अमेरिकेत त्यांनी डॉक्टर ही पदवी पूर्ण करून भारतामध्ये परतल्यानंतर त्या अल्बर्ट एडवर्ड रुग्णालय कोल्हापूर या ठिकाणी महिला डॉक्टर म्हणून सेवा करत होत्या. त्या अल्बर्ट एडवर्ड हॉस्पिटलमध्ये महिला विभागाच्या प्रमुख झाल्या. भारतात त्यांना महिलांच्या उपचारांसाठी महिला डॉक्टरांकडे प्रवेश मिळवण्याची ही पहिलीच वेळ होती आणि एका शतकापूर्वी आनंदीबाईंनी कठीण परिस्थितीत उल्लेखनीय कामगिरी दाखवली.

आनंदीबाई जोशी यांना मिळालेला सन्मान :

एवढ्या लहान वयात आनंदीबाई जोशी यांनी मोठे ध्येय साध्य केले, त्यामुळे पुढच्या पिढीला अशा कर्तुत्ववान माणसाबद्दल तेव्हाच कळत जेव्हा त्यांना आदराने वागवले जातात. आनंदीबाईंना बहाल केलेले काही सन्मान पुढीलप्रमाणे आहेत.

वैद्यकीय क्षेत्रातील आनंदीबाई जोशी सन्मान लखनऊ येथील इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च अँड डॉक्युमेंटेशन इन सोशल सायन्स या स्वयंसेवी संस्थेने दिला आहे आणि हा त्यांच्यासाठी खूप मोठा सन्मान होता.

महाराष्ट्र सरकारने तरुणींसाठी त्यांच्या स्मरणार्थ फेलोशिप कार्यक्रम स्थापना केली आहे.

आनंदीबाई जोशी यांचे निधन :

आनंदीबाई जोशी यांचे निधन 26 फेब्रुवारी 1887 रोजी त्यांनी पदवी मिळवल्या नंतर वर्षभरातच झाले. त्यांचे निधन क्षयरोगामुळे झाले होते. ज्यामुळे त्यांची प्रकृती दिवसेंदिवस ढासळत गेली. शेवटी एका आजाराने डॉक्टरांचा पराभव झाला व याच्या 22 व्या वर्षी आनंदीबाई जोशी यांचे निधन झाले. त्यामुळे भारताचे खूप मोठे नुकसान झाले होते.
ते भरून काढणे आता शक्य नव्हते.

FAQ