लंगडी खेळाची संपूर्ण माहिती Langdi Game Information In Marathi

Langdi Game Information In Marathi नमस्कार मित्रांनो , आपल्या भारत देशात आणि जगभरात अनेक खेळ खेळले जातात. यातील काही खेळ आंतरराष्ट्रीय तर काही स्थानिक आहेत. काही खेळांचे सामने आंतरराष्ट्रीय पातळीवर होतात तर काही स्थानिक पातळीवर लोकांद्वारे खेळले जातात. या खेळांना मान्यता मिळाली नसूनही हे त्यांच्या विशिष्ट भागात प्रसिद्ध असतात. अशाच प्रसिद्ध खेळांपैकी एक आहे लंगडी!!! लंगडी हा एक भारतीय मैदानी खेळ आहे.

Langdi Game Information In Marathi

लंगडी खेळाची संपूर्ण माहिती Langdi Game Information In Marathi

भारतामध्ये ग्रामीण भागामध्ये खेळल्या जाणाऱ्या खेळामधील एक खेळ म्हणजे लंगडी होय. आज आपण याच लंगडी खेळाविषयी माहिती पाहणार आहोत लहानपणी आपण सर्वांनी हा खेळ नक्कीच खेळला असेल.

लंगडी हा खेळ मुख्यतः ग्रामीण भागातील लहान मुली खेळत असतात म्हणून या खेळाला मुलींचा खेळ म्हणून देखील ओळखले जाते. परंतु आता हा खेळ कालांतराने कमी होत चालला आहे असे दिसून येते.

लंगडी हा पारंपारिक भारतीय मैदानाचा खेळ आहे जो हँडस्कॉच प्रमाणेच “नोंदियाअट्टम” नावाच्या पंडियान राजवंशात खेळला जातो.

खो खो, व्हॉलीबॉल आणि जिम्नॅस्टिक अशा खेळांच्या प्रशिक्षणात लंगडी उपयुक्त मानली जाते. 2010 मध्ये राष्ट्रीय लंगडी फेडरेशनला राष्ट्रीय मान्यता मिळाली.

लहान मुलांच्या प्राथमिक हालचाली, तोल, वेळ, चपळपणा, दमदारपणा वाढविण्यासाठी हा खेळ अत्यंत उपयुक्त आहे. सध्या लंगडी हा खेळ क्‍लबमध्ये व्यवसाय खेळ म्हणून खेळला जातो. चौथी राष्ट्रीय पुरुष आणि महिला चॅम्पियनशिप मे 2013 मध्ये छत्तीसगड येथे झाली होती.

महाविद्यालयीन स्तरावर लंगडी सुरू करणारे मुंबई विद्यापीठ हे पहिले भारतीय विद्यापीठ असेल, जेणेकरुन महिला विद्यार्थ्यांनी पारंपारिक खेळाचे पुनरुज्जीवन केले. विद्यापीठामध्ये 5 लाख महिला विद्यार्थी संलग्न असलेल्या 700 महाविद्यालयांमध्ये शिक्षण घेत आहेत.

सी. एन. विद्यामंदिर, अहमदाबाद येथील एक शाळा, लंगडीसारख्या पारंपारिक खेळात भाग घेण्यास प्रोत्साहित करते कारण या खेळासाठी कमी खर्च होतो आणि इलेक्ट्रॉनिक मीडिया आणि गेमच्या व्यसनाधीन मुलांसाठी मानसिक आणि शारीरिकरित्या स्फूर्ती मिळवते.

महेश विचारे यांनी महाराष्ट्र टाईम्स मध्ये लिहिल्या नुसार इंग्रजी माध्यमांच्या शाळा व मुंबईतील सेक्युलर आणि प्रशिक्षण संस्था चालवणाऱ्या या दोन्ही शाळा लंगडी सारख्या पारंपारिक खेळांकडे दुर्लक्ष करतात. क्रीडा भारतीचे राष्ट्रीय अध्यक्ष चव्हाण यांनी भर देऊन म्हटले आहे की निरोगी तरुण मुले निर्माण करण्यासाठी या संघटनेने लंगडी सारख्या पारंपारिक खेळांना पुनरुज्जीवन करण्याचा प्रयत्न केला जाईल. क्रीडा भारती जी एक संघटना आहे जी भारतात खेळाला प्रोत्साहन देते.

अरुण देशमुख यांच्या मते, भारतीय ऑलिम्पिक संघटनेची मान्यता पाइपलाइनमध्ये आहे. या मान्यता परिणामी सवलतीच्या रेल्वे प्रवाससारख्या सुविधा उपलब्ध केल्या जातात, त्यामुळे खेळाची वाढ होते.

थायलंडसारख्या इतर देशांत लंगडी लोकप्रिय करण्याच्या प्रयत्नात प्रवासी भारतीयांशी संबंध आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर रूची वाढवण्यासाठी या खेळाचे व्हिडिओ चित्रपट तयार करण्यात आले आहेत.

लंगडी हा खास मराठमोळा क्रीडा प्रकार असला तरी त्याची झेप सातासमुद्रापलीकडे पोहोचले आहे केवळ आशिया खंडात कोणता हा खेळ न राहता आता अमेरिकेतही त्याचा सराव सुरू झाला आहे. नेपाळ, म्यानमार, थायलंड, पाकिस्तान, भूतान या देशांमध्येही या खेळाचा प्रसार झालेला आहे.

कोणत्याही एका राज्याचा किंवा क्लबचा संघ देशाचे प्रतिनिधित्व न करता रीतसर राष्ट्रीय स्पर्धा आयोजित करीत राष्ट्रीय संघ निवडले जात आहेत. असे संघ तयार करण्याची प्रक्रिया पाकिस्तान, नेपाळ, थायलंड आदी देशांमध्ये यापूर्वीच सुरू झाली आहे.

तसेच या संघांचा नियमित सरावही सुरू असतो. त्यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्पर्धामध्ये त्यांच्या संघांचा दर्जाही अतिशय अव्वल असून ते भारतीय खेळाडूंना चिवट झुंज देऊ लागले आहेत. आशियाई स्तरावर वरिष्ठ गटाबरोबरच कनिष्ठ गटाचेही सामने सुरू झाले आहेत.

आता आपण लंगडी या खेळाविषयी चा इतिहास जाणून घेऊयात.भारताच्या ईशान्येकडील राज्यांमध्ये याला कुकुराझू, एरोनी किंवा पंजाबमध्ये गमोसा म्हणून ओळखले जाते.

दिल्लीमध्ये लंगडा शेर म्हणून दक्षिणेस लांगडी टांग म्हणून दक्षिणेस कुंटटा म्हणून ओरिसासारख्या ओरिसासारख्या चुटा गुडू म्हणून ओळखले जाते. 2009 मध्ये लंगडी फेडरेशन ऑफ इंडियाच्या स्थापनेनंतर हा खेळ संपूर्ण भारतात लांगाडी म्हणून ओळखला जातो.

मग मा. सचिव लंगडी फेडरेशन ऑफ इंडिया श्री सुरेश गांधी यांनी या लंगडी खेळाचा सखोल अभ्यास केला आणि 2009 मध्ये एकतर्फी आणि सामान्य नियम बनवायला सुरुवात केली. यामागचा मुख्य हेतू लंगडीला संघटनात्मक रचना मिळवणे हा होता. ज्यामुळे लोकप्रियता, नियमांची एकरूपता आणि विकास होण्यास मदत होईल. आणि भारतातील सर्व राज्यांमध्ये हा खेळ पसरवा.

व सरकारकडून सर्व मान्यता मिळावी अशी आशा त्यांना आहे.ऑफ इंडिया, सीबीएससी बोर्ड आणि स्कूल गेम्स फेडरेशन ऑफ इंडिया. गेल्या वर्षीपासून मुंबई विद्यापीठामध्ये लंगडीचा नियमित खेळ म्हणून समावेश करण्यात आला हे त्यांचे मोठे यश आहे. आता त्यांचे पुढील लक्ष्य अखिल भारतीय विद्यापीठात या खेळाला संलग्न करणे आहे.

2009 मध्ये त्याच्या उत्पत्तीनंतर, लंगडीने 2013 मध्ये पोखरा, नेपाळ आणि नेपाळ यांच्यात द्विपक्षीय स्पर्धेसाठी पोखरा, 2013 मध्ये पहिल्यांदा आंतरराष्ट्रीय खेळांच्या क्षेत्रात

प्रवेश केला आणि आता 2014 मध्ये फुंटशोलिंग, भूतान, नेपाल आणि भारत यांच्यात पहिल्या त्रिकोणी चॅम्पियनशिपच्या आयोजनाद्वारे.

2015 मध्ये भूतान,बँकॉक, थायलंड येथे पहिल्या आशियाई खेळांचे यशस्वी आयोजन केले होते. 2017 मध्ये दुसरे आशियाई खेळ सिंगापूरमध्ये आयोजित करण्यात आले होते.  भारत, सिंगापूर, बांगलादेश आणि नेपाळ या स्पर्धेत सहभागी झाले होते.

लंगडी हा खेळ मैदानी खेळ आहेच पण सोबत एक सांघिक खेळ सुद्धा आहे. या खेळासाठी दोन संघ असतात. आणि प्रत्येक संघात 12 खेळाडू असतात. या 12 खेळाडूं पैकी 9 खेळाडू मैदानात खेळत असतात आणि 3 खेळाडू राखीव असतात.

लंगडी हा खेळ मैदानी खेळ असल्याने हा खेळ खेळण्यासाठी क्रीडांगणाची खूप आवश्यकता आहे. लंगडी खेळाचे मैदान हे चौरस आकृतीचे असते. या मैदानाची लांबी 12.19 मीटर तर रुंदी 12.19 मीटर असते.

त्याची सर्वसाधारण मापे अशी : ९ वर्षांखालील मुलांसाठी ९.१५ मी. चौरस; ११ वर्षांखालील मुलांसाठी १०.६७ मी. चौरस व १३ वर्षांखालील मुलांसाठी १२.१९ मी. चौरस.

या मैदानाच्या एका बाजूस कोपऱ्यावर प्रवेश खूण असते. आणि या मैदानाला एक कर्ण असतो तो 17.24 मीटरचा असतो.

लंगडी खेळासाठी प्रत्येकी 5 ते 7 मिनिटांचे 4 डाव असतात. पण आज लंगडी महासंघाने ही वेळ बदलून 9 मिनिटांची केली आहे

लंगडी खेळत असताना संपूर्ण शरीराचे वजन एकाच पायावर बॅलन्स करावे लागतो. कारण एक पाय गुडघ्या पासून दुमडून ठराविक मैदानामध्ये असलेल्या 5 ते 7 प्रतिस्पर्ध्यांना स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करतो.

लंगडी घालणाऱ्या खेळाडुला दुसरा पाय जमिनीवर ठेवण्याची परवानगी नसते. आणि मैदानात पळणाऱ्या खेळाडूं पैकी एखादा खेळाडू मैदाना बाहेर गेला तर तो बाद ठरला जातो अशा प्रकारे लंगडी हा खेळ खेळला जातो.

लंगडी या खेळाचे काही नियम आहेत आता आपण ते नियम पाहूयात.

लंगडी घालणारा खेळाडुने पळणाऱ्या संघातील खेळाडूंना स्पर्श केला तर लंगडी घालणारा संघात 1 गुण दिला जातो.

लंगडी घालणाऱ्या खेळाडूंने हाताने दुसऱ्या संघातील खेळाडूंना स्पर्श करावा.

लंगडी घालणाऱ्या खेळाडूचा हात किंवा गुडघ्यातून दुमडलेला पाय जमिनीस टेकल्यास लंगडी घालणारा खेळाडु बाद होतो.

बाद झालेला किंवा लंगडी घालणारा खेळाडु बाद झाल्यास तो मैदानाबाहेर गेल्या शिवाय पुढचा खेळाडू प्रवेश करू शकत नाही.

संघातील सर्व खेळाडू बाद झाले आणि वेळ शिल्लक असेल तर पुन्हा बाद झाल्याच्या क्रमाने खेळाडू पळतील.

धावणाऱ्या खेळाडूने लंगडी घालणाऱ्या खेळाडूला स्पर्श केल्यास किंवा ठराविक मैदाना बाहेर गेल्यास तू खेळाडू बाद ठरतो.

डाव सुरू झाल्यावर पकडणारा खेळाडू एका पायावर संभाळत राहून दुसरा पाय गुडघ्यात दुमडून उड्या मारत पळणाऱ्या खेळाडूंना शिवण्याचा म्हणजे स्पर्श करण्याचा प्रयत्न करतो.

लंगडी घालणाऱ्या खेळाडूंनी पळणाऱ्या खेळाडूंना बाद केले हे सांगण्यासाठी पंच असतात व ते शिट्टी वाजवून खेळाडू बाद झाल्याचा इशारा देतात. व बाद खेळाडूंना मैदाना बाहेर काढतात.

दोन्ही गटांचे लंगडी घालून झाल्यावर पंच आणि दोन्ही संघाचे गुण नोंदणी बघून निर्णय घेतला जातो.

जो गट जास्त गोड मिळवतो तो गट विजयी घोषित केला जातो.

दोन्ही संघाने गुण समान असल्यास, ज्या संघाने कमी पकडणारे खेळाडु वापरले तो संघ विजयी घोषित केला जातो.

लंगडी या खेळाची काही वैशिष्ट्य आहेत ती पुढीलप्रमाणे.

याशिवाय लंगडी हा खेळ आवडण्या मागे अनेक कारणे आहेत. लंगडी खेळाला खेळण्यासाठी पुरेशी जागा लागते.

तसेच या खेळामुळे माझा सर्वांगीण विकासा सोबत हाताचा, पायाचा, मानेचा, कंबरेचा व्यायाम सुद्धा होतो. लंगडी खेळ खेळल्याने उंची वाढण्यास मदत होते.

तसेच ह्या खेळाला इतर खेळां प्रमाणे कुठलेही साहित्य लागत नाही त्यामुळे काही खर्च सुद्धा होत नाही. म्हणजेच हा खेळ शून्य खर्चात जास्त फायदा मिळवून देणाऱ्या खेळांमधील एक खेळ आहे.

लंगडी खेळल्याने मला खूप प्रसन्न वाटतो. तसेच माझे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य निरोगी आणि सुदृढ करण्यासाठी लंगडी खेळ फायदेशीर ठरतो.

हे सुद्धा अवश्य वाचा :-